Hoofdstuk 1: SPIJTEBIJT
	Hoofdstuk 2: MOEM EN PSASJ
	Hoofdstuk 3: DE BEREN GAAN WEG
	Hoofdstuk 4: SPIJTEBIJT WIL NAAR DE DIEREN
	Hoofdstuk 5: HOE KOMT DE VIJVER ZWART?
	Hoofdstuk 6: NAAR DE WEERMAN
	Hoofdstuk 7: HET LAND VAN DE WEERMAN
	Hoofdstuk 8: TANTE PLEEG WIL VERHUIZEN
	Hoofdstuk 9: IEDEREEN IS ONGERUST
	Hoofdstuk 10: WARM EN KOUD DOOR ELKAAR
	Hoofdstuk 11: DIEREN REDDEN
	Hoofdstuk 12: IK MAG NIET BIJTEN

Hoofdstuk 1: SPIJTEBIJT

eerste suggestie DE NETTE APPEL-EET-WEDSTRIJD In dit hoofdstuk krijgen de kinderen op Aagjes verjaardagsfeestje een appel voorgezet, die ze op dienen te eten met vork en mes. Probeer dit eens in de klas! Geef drie kinderen die mee willen doen aan de appel-eet-wedstrijd een vork, een mes, een appel en een servet. Wie kan de appel het netst en het snelst opeten? Alles moet met mes en vork! Uiteraard kunt u na alle hilariteit praten over zin en onzin van tafelmanieren. tweede suggestie EEN SLAGROOMTAART ALS HOED Collage-tekenopdracht per tweetal. Laat elk tweetal op een groot vel het hoofd van mevrouw Helderder tekenen (bijvoorbeeld met wasco). Vervolgens mag de groep een bonte slagroomtaart samenstellen van verschillende stukken sitspapier, crępepapier en plaatsjes uit tijdschriften. Het moet een kleurige collage worden die toch een slagroomtaart blijft voorstellen. Praat met de kinderen vooraf over wat er allemaal op zo’n taart gevonden kan worden.

Hoofdstuk 2: MOEM EN PSASJ

eerste suggestie BEREN Moem en Psasj zijn de vroegere pleegouders van het jongetje Spijtebijt - maar ze zijn ook beren. Hoe denken de kinderen dat ze er, op basis van dit hoofdstuk, uitzien? De agent noemt ze ‘griezelberen’. Is dat een ras? Het woord lijkt wel erg op grizzlyberen. Hoe zien die eruit? Welke soorten beren zijn er nog meer? Bekijk met de kinderen een boek waarin diverse berensoorten staan. Bekijk dan de tekeningen uit PLUK REDT DE DIEREN. Hoe zouden de kinderen Moem en Psasj in de dierentuin, achter tralies, tekenen? tweede suggestie SPUITBUSSEN Net als in PLUK VAN DE PETTEFLET trekt mevrouw Helderder er ook hier weer met haar spuitbus op uit. Dit keer om vlinders en torren en zo te bestrijden. Stel dat er spuitbussen gemaakt konden worden om allerlei groter onheil te bestrijden - wat zouden de kinderen dan aan spuitbussen verzinnen? Een spuitbus tegen boze ouders? Tegen ruzie op het plein? Tegen jeuk? Iedereen verzint zijn of haar eigen spuitbus en bedenkt hoe die er uit zou kunnen zien. Vervolgens kunnen ze ook echt gemaakt worden, met wc-rollen en gekleurd papier!

Hoofdstuk 3: DE BEREN GAAN WEG

eerste suggestie PLEEGOUDERS Een klassengesprek. De beren Moem en Psasj zijn de eerste pleegouders van Spijtebijt, Tante Pleeg is zijn tweede pleegouder, maar: wat zijn eigenlijk ‘pleegouders’? In een dergelijk gesprek zullen zeker ook andere begrippen aan de orde komen: ‘stiefouders’, ‘wezen’, misschien ook ‘weduwe’ en ‘weduwnaar’. tweede suggestie VERKLEDE DIEREN Om Moem en Psasj niet herkend te laten worden door de politie, verkleedt Pluk hen: ze krijgen hoeden op en ochtendjassen aan. Hoe zouden de kinderen met andere dieren-die-niet-herkend-mogen-worden over straat gaan? Hoe verkleed je een nijlpaard? Wat trekken ze een giraf aan? Laten de kinderen (eventueel in groepswerk) een bonte stoet van verklede dieren tekenen.

Hoofdstuk 4: SPIJTEBIJT WIL NAAR DE DIEREN

eerste suggestie DE WEERMAN Er is al twee hoofdstukken lang sprake van ‘de weerman’. Wat voor iemand denken de kinderen dat hij is? Kennen ze de weerman/-vrouw van de televisie (wellicht kennen ze Celsie, het getekende figuurtje dat het weer bij het Jeugdjournaal aangeeft). Hoe ziet zo'n weerbericht er meestal uit? Wat wordt er verteld? Eventueel kunt u enkele typische weer-woorden bespreken: bewolkt, neerslag, motregen, ijzel. Welk weer is het op het moment van bespreken? Hoe zou een weerman dat weer aankondigen? En: wat als de weerman uit het verhaal van Pluk nu eens een ŕnder soort weerman is? tweede suggestie EHBO Spijtebijt kan het niet laten: hij bijt als hij ontevreden is. Wat moeten al zijn slachtoffers tegen die beten doen? Haal de EHBO-doos van school in de klas en vertel een aantal elementaire zaken over EHBO. Wat is jodium? Waar is het voor nodig? Hoe verbind je een wond? U kunt het uiteraard zo uitgebreid maken als u zelf wilt, wellicht compleet met oefeningen en materiaal voor iedereen.

Hoofdstuk 5: HOE KOMT DE VIJVER ZWART?

eerste suggestie EEN VIJVER VOL INKT Pluk, Spijtebijt en Aagje gaan in het park spelen en ontdekken dat het water in de vijver inktzwart geworden is. Annie M. G. Schmidt schreef al eens eerder over een vijver vol inkt: in het gedicht DE SPROOKJESSCHRIJVER (bladzijde 148 van de verzamelbundel ZIEZO, zie ook onderaan deze lesbrief). Lees dit gedicht voor en praat over het schrijven met kroontjespennen. Hoe zien die eruit? En schrijven schrijvers daar hun boeken nog mee? Zou Annie M.G. Schmidt met een kroontjespen aan PLUK REDT DE DIEREN hebben gewerkt? Nee? Hoe dan? En hoe zou het zijn als het water uit de kraan inktwater werd? Zouden de sprookjesschrijvers blij zijn? (Hierna kan een pentekening met pen en inkt gemaakt worden: portret van een inktvis?) tweede suggestie ACHT ARMEN Hoe ziet een inktvis eruit? Bekijk met de kinderen de tekening bij dit hoofdstuk. Hoe zou het zijn als wij als mensen acht armen hadden? Wat zouden we allemaal meer kunnen dan nu? Laat de kinderen tekenen over dit onderwerp: mensen met acht armen. Nog spannender, maar ook moeilijker, is het kleien van een romp met acht armen. Wat doen al die armen? Tekenopdracht: zie boven.

Hoofdstuk 6: NAAR DE WEERMAN

eerste suggestie STOP MET VOORLEZEN! Stop bij het voorlezen van dit hoofdstuk halverwege, bijvoorbeeld bij de zin ‘Maar er kwam geen antwoord.’ aan het eind van de eerste kolom op bladzijde 22. Verzamel bij de kinderen de ideeën over waar Spijtebijt kan zijn. Lees dan verder. Wie had het juist voorspeld? tweede suggestie ER IS HIER GEEN-TONEEL De scčne waarin Pluk voor de grot met het portiertje staat te praten leent zich bijzonder goed voor een klein toneelstukje. De portier ontkent alles wat Pluk beweert. Dus: na het trekken aan het koordje zegt de portier: ‘Er ís helemaal geen koordje’. Een iets moeilijker opdracht kan gegeven worden als u de kinderen vertelt dat ze een korte ontmoeting tussen twee zelfverzonnen figuren mogen spelen waarbij een van de twee figuren voortdurend ‘er is hier geen’- zinnen zegt: ontkent wat de andere beweert. Hoe loopt zo’n scčne af? Welke oplossingen vinden de kinderen?

Hoofdstuk 7: HET LAND VAN DE WEERMAN

eerste suggestie KLIMAAT De veelheid aan gegevens in dit hoofdstuk vraagt om extra uitleg, Wat zijn klimaten? De weerman heeft een twintigtal kamers met daarachter even zovele klimaten, van bos (gematigd) tot de woestijn, van een poolklimaat tot aan de tropen. Een leergesprek over het weer, over klimaten, over de aarde is wel nodig. Weten de kinderen dat elk klimaat ook zijn eigen diersoorten heeft? Waarom wonen bijvoorbeeld de pleegouder-beren van Spijtebijt niet in het poolklimaat? tweede suggestie HET IN-PLASTIC SPEL De inktvis wordt de ruimte van de weerman binnengebracht in een plastic zak. Zou de weerman, als hij niet had geweten wat er in de plastic zak zat, ook hebben kunnen voelen dat het de inktvis was? We doen de proef op de som: verzamel een aantal plastic zakken, stop er een voorwerp in, houd de zak dicht en laat de kinderen voelen wat er in zit. Een training van een van hun zintuigen: de tastzin. Lukt het ze?

Hoofdstuk 8: TANTE PLEEG WIL VERHUIZEN

eerste suggestie VERHUIZEN Een bakfiets vol met verhuisspullen: Tante Pleeg verhuist naar een groter huis. Weten de kinderen hoe een bakfiets eruitziet? Hoe gaat verhuizen trouwens? Zou Tante Pleeg genoeg hebben aan een bakfiets vol? Geef een tekenopdracht waarin de kinderen hun eigen spullen op een bakfiets tekenen - en waar gaan ze naartoe? Aan de ene kant van de tekening kan hun oude huis staan, aan de andere kant hun nieuwe droomhuis. tweede suggestie MENEER PEN BELT DE WEERMAN In een verhaal worden bewust sommige stukken uitgebreider beschreven dan andere. Het gesprek dat Tante Pleeg met de agent heeft staat in dit hoofdstuk uitgeschreven. Maar het telefoongesprek dat Meneer Pen heeft met de weerman niet. Hoe zou dat gegaan zijn? Kunnen de kinderen het in kleine groepjes bedenken en uitvoeren?

Hoofdstuk 9: IEDEREEN IS ONGERUST

eerste suggestie SPIJTEBIJT IS ZOEK Spijtebijt is zoek en iedereen is ongerust. Hou met de kinderen een kleine Spijtebijt-test: Hoe heeft Meneer Pen Tante Pleeg gerustgesteld? En waarom zijn de beren naar de weerman teruggelopen? En welke oplossing heeft Pluk voor Spijtebijt en de beren bedacht (als ze hem tenminste terugvinden)? Hoe komt het dat er een konijntje meedrijft op Spijtebijts boomstam? En tenslotte: hoe weet Pluk dat Spijtebijt goed kan zwemmen? tweede suggestie: HET LIEDJE VAN SPIJTEBIJT Spijtebijt heeft het ene ogenblik spijt van allerlei dingen die hij gedaan heeft, maar het andere moment trappelt hij alweer met z’n voeten in het lauwe water en zingt een liedje. Verdeel de klas in kleine groepjes en hou een klein Spijtebijt-songfestival. Ieder groepje verzint een nieuw liedje dat Spijtebijt daar op zijn boomstam (al dan niet samen met het konijntje) zingt. Welk liedje is het meest geslaagd?

Hoofdstuk 10: WARM EN KOUD DOOR ELKAAR

Tekst Hoofdstuk 10 eerste suggestie DRENZEN, ZEUREN EN JENGELEN De weerman is nogal boos op Spijtebijt en noemt hem een bijzonder lastig kereltje. Hij gebruikt de woorden ‘drenzen, zeuren en jengelen.’ Wat zijn al die drie activiteiten precies? Wat is het verschil? Kunnen de kinderen drens-, zeur- en jengelsituaties bedenken? En nadoen? En vinden ze echt dat Spijtebijt drenst, zeurt of jengelt? Begrijpen ze Spijtebijt? Begrijpen ze de weerman? tweede suggestie SCHILDEREN Alles is door elkaar geraakt: een sneeuwlandschap met een kleurige papegaai erin.. De mooiste tropische bloemen met een wit ijsbeertje… Dit vraagt om grote geschilderde tekeningen. Voor de tropentekening met een ‘koud dier’ kan ook gekozen worden voor een achtergrond met ecoline, en een voorgrond van wit waskrijt. Geef de kinderen een flink formaat papier!

Hoofdstuk 11: DIEREN REDDEN

Tekst Hoofdstuk 11 eerste suggestie NOACH Annie M.G. Schmidt refereert in dit hoofdstuk aan het verhaal over de Ark van Noach. Kennen de kinderen dat verhaal? Laat het ze navertellen. Kennen ze het niet? Dan is dit de beste gelegenheid om ze het verhaal van Noach te vertellen. Een mooie bewerking vindt u in WOORD VOOR WOORD van Karel Eykman, bladzijde 144 tot en met 151. tweede suggestie SNEEUW IN APRIL Sneeuwbuien in april en een hittegolf in december - hoe zou dat voelen? Kunnen de kinderen er zich iets bij voorstellen? Het beeld van de pinguins en het ijsbeertje in de koelkast is natuurlijk heel aandoenlijk. Maar hoe zou dat andersom moeten als de dieren die hitte gewend zijn het koud krijgen: een slang voor de verwarming? Zomervogels voor de hoogtezon? Eventueel kan een al gemaakte lentetekening opgesierd worden met sneeuwvlokken… (watjes)?

Hoofdstuk 12: IK MAG NIET BIJTEN

eerste suggestie DE REDEVOERING Spijtebijt houdt een redevoering tegen het poolvosje dat hem gebeten heeft. Weten de kinderen wat een redevoering is? En hoe vinden ze de laatste zinnen die Spijtebijt zegt? (‘Ik help je tňch. En als je me bijten wil, dan doe je dat maar.’) Weten ze nog wie dit eerder heeft gezegd? Denken ze dat Spijtebijt het bijten nu heeft afgeleerd? En ŕls hij het heeft afgeleerd, wie heeft hem daar dan het meest bij geholpen? Zijn beer-pleegouders, zijn Tante Pleeg, de weerman, Pluk, het poolvosje? tweede suggestie EEN BERENFEESTJE Aan het einde van het voorlezen van dit boek is er geen betere activiteit denkbaar dat het vieren van hetzelfde feestje dat Pluk en Tante Pleeg, de weerman, de beren en Spijtebijt vieren: een berenfeestje. Wat staat er bij een berenfeestje op het menu? Beschuitjes met honing? Likkoekjes? Zoete limonade? Misschien kunnen de ouders van de klas uitgenodigd worden voor het berenfeestje - op voorwaarde dat ze iets beren-lekkers meenemen. Kunnen ze meteen alle werkstukken bewonderen die tijdens het voorlezen van dit bijzondere nieuwe Annie M.G. Schmidt-boek zijn gemaakt. Hoera!