Kat: achtergrondinformatie


leerkracht.nlLesschetsForumAdresboekColofon


Thema: De Kat
  De geschiedenis van de huiskat
  Lichaamstaal van de kat
  De zintuigen van de kat
  De kat in de kunst
  Interessante sites

De geschiedenis van de huiskat
De eerste verre voorvaderen van katachtige roofdieren leefden al 65 miljoen jaar geleden op aarde. In de 15 miljoen jaar daarna ontwikkelden zich hieruit de prehistorische roofdieren. Deze roofdieren hadden hun goed ontwikkelde slagtanden gemeen. Toch zagen ze er zeer verschillend uit. Er liepen bijvoorbeeld honden, beren, hyena’s en katten rond. Katten en honden hebben dus een zeer verre voorvader.
De familie van de kat, waartoe ook onze huiskat hoort, heet Felidae en bestaat ongeveer 10.000 jaar. Deze familie wordt verdeeld in grote katten, lynxen, jachtluipaarden en kleine katten.
Geleerden zijn het niet erover eens hoe onze huiskat precies is ontstaan. Wat wel zeker is, is dat de Europese wilde kat niet de directe voorvader is, maar slechts een ver familielid. Het meest waarschijnlijk is het dat de uit het oosten geïmporteerde huiskat zich in Europa heeft vermengd met de inheemse wilde kat.

Lichaamstaal van de kat
Katten kunnen ook zonder woorden prima duidelijk maken hoe ze zich voelen. Een kat die zich prettig voelt, geeft kopjes en wrijft zijn lijf langs mensen, dingen en andere dieren. Als het lijkt of de kat met zijn pootjes ‘stampt’, voelt hij zich opperbest. Maar pas op, als de kat kwispelt! In kattentaal wil dat zeggen dat hij ieder moment kan aanvallen. Daarom wantrouwen katten ook een vrolijk kwispelende hond. Die kan in de ogen van een kat immers ieder moment tot de aanval overgaan.
Katten krabben aan voorwerpen, meubels en bomen om te laten zien dat zij de baas zijn. Ook het sproeien en daarmee een geurmerk achterlaten, doet de kat om zijn gebied te markeren.
Een kat met een boze bui heeft vernauwde pupillen, zet al zijn haren overeind, lijkt te grijnzen en blaast dreigend. Daarmee lijkt hij te zeggen: ‘Durf maar eens in de buurt te komen!’
Als de kat bang is, stopt hij zijn staart tussen zijn

De zintuigen van de kat
Katten hebben zeer goede ogen. Deze vangen ongeveer zes keer meer licht op dan die van mensen. In het kattenoog zit een diafragma. Net als in een fotocamera wordt hiermee geregeld hoeveel licht kan binnenvallen. In het donker zijn de pupillen groot en rond om zoveel mogelijk licht op te vangen, terwijl er in het felle licht slechts een streepje over is van de pupil.
In de onderlinge communicatie tussen katten is de reuk doorslaggevend. Ieder contact met een ander levend wezen wordt voorafgegaan door een geurinspectie. Om zijn territorium af te bakenen zet de kat, net als veel andere dieren, een geurspoor uit.
De tastharen zijn voor de kat zeer belangrijk. Hij doet op de tast informatie op uit zijn omgeving. Zo vindt hij in het donker zijn weg. De tastharen zijn de snorharen en kleine haartjes boven de ogen, op de wangen, aan de kin en boven de voetzoolkussens van de voorpoten.
De kat kan niet alleen beelden in zijn hersens opslaan, maar ook geluiden. Zo bouwt hij een zeer complete indruk op van zijn omgeving en kan op basis hiervan de weg naar huis vinden, zelfs als hij ver is afgedwaald.
Katten nemen tonen met een frequentie van 50-60 kHz waar. Muizen communiceren met een geluid van 40 kHz. Katten kunnen deze geluidjes opvangen en zodoende precies horen wanneer een muis zijn holletje verlaat.

De kat in de kunst
In de loop der eeuwen is de afbeelding van de kat steeds veranderd. In het oude Egypte was de kat cultusobject. De heilige kat werd in zijn klassieke vorm afgebeeld.
In de Middeleeuwen wordt de kat echter voorgesteld als duivelse karikatuur, omdat hij door de kerk als handlanger van de duivel werd gezien. Wist u trouwens dat de pest wellicht voorkomen had kunnen worden, als de kerk niet de jacht op katten had geopend? De pest is namelijk overgebracht door ratten, die weinig katten als vijand op hun weg tegenkwamen.
In de zeventiende eeuw is de kat nog wel mysterieus, maar zijn beeld wordt positiever. Hij is vaak de metgezel van wetenschappers en geleerden.
Vanaf de negentiende eeuw worden katten in gezinstaferelen afgebeeld. Er zijn dan ook kunstenaars die zich toeleggen op het schilderen van katten. De bekendste negentiende-eeuwse kattenschilder was de Zwitser Gottfried Mind.
Kunstenaars uit de twintigste eeuw die katten afbeelden zijn bijvoorbeeld Paul Klee, Rosina Wachtmeister, Theophile Steinlen en Andy Warhole.

Interessante sites
(Tip: zet deze internetadressen op de computer onder 'Favorieten' in een map 'Kat', zodat de kinderen ze gemakkelijk kunnen vinden.)

- http://www.beleven.org/verhalen/zoek/6279.html (website waarop de tekst staat van het sprookje De Gelaarsde Kat.)
- http://home.hetnet.nl/~corpetrus/voor%20de%20allerkleinste/ak_34.htm (website waarop de tekst staat van het versje De kop van de kat is jarig)
- http://www.xs4all.nl/~werksman/liedjes/laden.html?de_kat_van_ome_willem.html (website waarop de tekst staat van het lied De kat van ome Willem)
- http://www.digischool.nl/ckv2/mp3/DeKatVanOmeWillem_JaZNeeZ.mp3 (website waarop een couplet en het refrein te beluisteren zijn van het lied De kat van ome Willem)
- http://home.concepts-ict.nl/~bastet/NL/index.html (website van galerie La Dame Bastet over de kat in de kunst; hier kunt u een aantal kattenbeeldjes bekijken)
- http://www.dekattensite.nl (website met informatie over onder andere kattenverzorging)
- http://members.lycos.nl/Antef/de_kat_een_goddelijk_dier.htm (website met informatie over de kat in het oude Egypte)
- http://www.evas-geschenke.de/index.html (website met foto’s van onder andere bordjes met afbeeldingen van katten ontworpen door de kunstenares Rosina Wachtmeister)
- http://www.whiskas.net/kattentaal.html (website met plaatjes van de lichaamstaal van de kat)

Auteur: Maril Rijks © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.




Kat: activiteiten voor groep 1 en 2
Kat: activiteiten voor groep 3 en 4
Kat: activiteiten voor groep 5 en 6
Kat: activiteiten voor groep 7 en 8





©Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.