|
|
 |
Thema: Sciencefiction
|
Het literaire genre sciencefiction
|
|
In het literaire genre sciencefiction zijn fantasieën over techniek en toekomst de sleutelelementen. De term sciencefiction betekent letterlijk wetenschap (techniek) en fictie (verzonnen verhalen). Sciencefictionverhalen spelen zich vaak ergens in het heelal af of in een futuristische omgeving op aarde. Er komen vreemde ruimtewezens of robots in voor of andere vormen van communicatie dan wij kennen. Sciencefiction wordt afgekort met SF.
Een aanleiding of uitgangspunt voor de fantasieën over de toekomst zijn de technische ontwikkelingen in de ruimtevaart. Nieuwe technieken of het zoeken naar oplossingen voor bestaande problemen bij het verkennen van de ruimte zijn dankbare onderwerpen. Het genre ontstond in de tweede helft van de negentiende eeuw en had in Nederland een hoogtepunt in de jaren zestig van de vorige eeuw. Sciencefiction werd door sommige schrijvers gebruikt om kritiek op de maatschappij te uiten of te waarschuwen voor bepaalde ontwikkelingen.
Jules Verne (1828-1905) was een van de eerste grote SF-schrijvers. Zijn ‘Reis naar de maan’ in achtentwintig dagen en twaalf uur was toen pure fantasie, maar is inmiddels werkelijkheid geworden.
Liefhebbers van het SF-genre hebben zich verenigd in het Nederlands Contactcentrum voor Sciencefiction (NCSF). Deze vereniging heeft een eigen website en geeft het blad Holland SF uit. De vereniging is gericht op volwassenen die geďnteresseerd zijn in SF-literatuur.
|
|
 |
Bekende sciencefictionboeken en -films
|
|
|
In 1869 schreef Jules Verne De reis naar de maan, een boek voor volwassenen. Maar ook kinderboekenschrijvers besteden aandacht aan dit genre. Er zijn vooral boeken te vinden voor kinderen in de middelbare schoolleeftijd. Zo schreef Tonke Dragt precies een eeuw later, in 1969, Torenhoog en mijlen breed, een verhaal dat zich afspeelt op Venus. Het is geschreven in de tijd dat de mens hoopte om tekenen van leven te vinden op die planeet. Hoewel sciencefiction eigenlijk een literair genre is, is het bij het grote publiek vooral bekend door de sciencefictionfilms. In de jaren zestig van de vorige eeuw waren er de Thunderbirds, daarna kwamen de films van Star Wars, E.T. en Jurassic Park. Steven Spielberg is de bekendste filmmaker van SF-films. Door de techniek en speciale effecten die hij in zijn films gebruikt, lijken de beelden superrealistisch. De televisieserie Star Trek was en is nog steeds bij veel mensen populair. Star Trek en Star Wars hebben zelfs eigen fanclubs, met elk hun eigen website. In meer op kinderen gerichte films zoals Toy Story I en II komen ook SF-elementen voor. In deze films speelt de speelgoedfiguur Buzz Lightyear, een echte ‘spaceranger’, een hoofdrol. SF-strips, voornamelijk gericht op de oudere jeugd, zijn via de virtuele stripencyclopedie De Zilveren Dolfijn te vinden.
|
|
|
Sciencefiction en speelgoed
|
|
Figuren uit films en van televisie zijn terug te vinden in kinderspeelgoed. Zo werd de figuur Buzz Lightyear uit de film Toy Story als speelgoedpop verkocht. Ook de Thunderbirds zijn als speelgoed te koop.
Grote speelgoedmerken als LEGO en Playmobil hebben hun eigen sciencefiction- en ruimtefiguren. Door LEGO wordt dit najaar zelfs een SF-spel op de markt gebracht. Er zijn natuurlijk ontelbaar veel tekenfilms, computerspelletjes en videogames die zich in de ruimte of in een andere tijd afspelen. De kwaliteit van dit soort materiaal is wisselend. Het lijkt erop alsof het onder ruimtewezens de normaalste zaak van de wereld is om elkaar continu met lasers of andere wapens te bestrijden. Er vinden aan de lopende band gevechten plaats. Het geweld dat daarmee gepaard gaat, is voor veel kinderen soms de normaalste zaak van de wereld geworden.
|
|
|
Sciencefiction en kleuters
|
|
|
Voor kleuters zijn activiteiten over het thema sciencefiction niet geschikt. In hun wereld speelt fantasie nog een heel belangrijke rol. Het bewust bespreken van die fantasiën, bijvoorbeeld in de vorm van sciencefictionverhalen, is voor kleuters niet interessant en het beperkt hen in het ontwikkelen van hun eigen fantasie. Techniek, geweld en vreemde wezens zijn voor kleuters eerder een bedreiging dan een toevoeging aan hun speelplezier.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Over het thema sciencefiction zijn geen specifieke boeken verschenen voor kinderen. Als u met hen informatieve boeken over dit onderwerp wilt bekijken, kijk dan onder trefwoorden als ruimtevaart, astrologie, mysteries en dergelijke. vanaf groep 5 en 6
Penny King, Avonturen in letterland: zelf spannende verhalen schrijven, Abimo, Waasmunster, 2002, ISBN 9059320182. vanaf groep 7 en 8
Ian Graham, Ruimtevaart: nu en in de toekomst, Corona, Harmelen, 2000, ISBN 9054953586.
Govert Schilling, ‘Zijn wij alleen in het heelal?’ en andere intrigerende vragen over buitenaards leven, Aramith, Haarlem, 2002, ISBN 9068341901.
|
|
|
|
|
|
De volgende boeken kunnen als voorleesboek in de klas worden gebruikt. U kunt ze ook aan kinderen aanraden als leesboek over het thema sciencefiction.` vanaf groep 5 en 6
Paul van Loon, De laatste vogel, Zwijsen, Tilburg 2000, ISBN 292764389x.
Lian de Kat en Han Janken, Mattias komt van Mars, Zwijsen, Tilburg, 1998, ISBN 9027639507.
Frank Herzen en Georgien Overwater, Nooit meer naar huis, Zwijsen, Tilburg, 1988, ISBN 9027604878. vanaf groep 7 en 8
Diana Lebacs en Philip Hopman, Lichten boven Klein Bonaire, Leopold, Amsterdam, 1990, ISBN 9025839592.
Corrie Hafkamp en Annemarie van Haeringen, Een boodschap uit de toekomst, Zwijsen, Tilburg 1988, ISBN 9027604916.
Robert Hartzema, Jonathan spoorloos verdwenen! Altamira, Heemsteden, 1989, ISBN 9069630931.
Jane Mason en Michael Crichton. Jurassic Park: het filmverhaal, Tijgerboek, Kampen, 1993, ISBN 9039700508.
|
|
|
|
|
Auteur: Simone van Bentum-Gerich © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.
|
| |
|
|
|
|
| |
|
