|
|
 |
Thema: Van oost naar west
|
Tentoonstelling ‘Bronnen van inspiratie uit het oude Syrië’ in het RMO
|
|
Deze lesbrief is gekoppeld aan een tentoonstelling in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) in Leiden. Vanaf 1 november 2002 is daar een grote internationale tentoonstelling te zien van cultuurschatten uit Syrië. In ‘Bronnen van inspiratie uit het oude Syrië’ komt de rijke cultuurgeschiedenis van dit land, in het hart van het oude Nabije Oosten, tot leven. Hier leefden de uitvinders van het wiel, de ontdekkers van het schrift en de stamvaders van het christendom, jodendom en de islam. Men ging hier voor het eerst landbouw bedrijven. Hier ontstonden de eerste steden en koninkrijken.
De activiteiten in deze lesbrief staan in het teken ‘Van oost naar west’: wat heeft het oosten betekent voor ons, westerlingen? Bij enkele activiteiten horen afbeeldingen van voorwerpen die op de tentoonstelling te zien zijn.
De tentoonstelling in het RMO loopt tot 9 maart 2003. Voor meer informatie kunt u terecht op de website http://www.bronnenvaninspiratie.nl.
|
|
 |
|
|
Als we praten over de kruistochten, moeten we dit begrip eerst afbakenen. In ruimere zin zijn de kruistochten alle campagnes onder het vaandel van de kerk tegen ongelovigen, afvalligen en ketters. Dus ook de campagne tegen de Albigenzen of Katharen in het zuiden van Frankrijk valt daar onder.
De Katharen (waarvan het woord ‘ketters’ is afgeleid) hadden een afwijkende opvatting van het christendom. In eerste instantie probeerde de roomse kerk die groepering binnen haar geledingen te houden door de confrontatie in woord aan te gaan. Maar de invloed van de Katharen nam alleen maar toe. Niet in de laatste plaats door hun voorbeeldige manier van leven die schril afstak tegen de misstanden binnen de roomse kerk. Het gewone volk begreep niet veel van theologische spitsvondigheden, maar zag wel duidelijk het verschil in levensstijl! Daardoor werden de Katharen een bedreiging voor de kerk. Die riep daarop de (Noord)-Franse adel op tot een kruistocht tegen de Katharen. Die kruistocht nam lange tijd in beslag, maar eindigde met de totale uitroeiing van de Katharen. Hun landerijen en bezittingen vervielen natuurlijk aan de deelnemende heren en de kerk.
Eenzelfde verhaal geldt voor de campagnes van de Duitse Orde (een van de drie middeleeuwse ridderorden gebaseerd op het monnikenideaal) tegen de Pruisen en Litouers. Deze werden door de kerk afgeschilderd als heidenen. De Duitse Orde kon daardoor – gesteund door de kerk – zijn invoedssfeer ver oostwaarts uitbreiden.
In deze lesbrief worden ‘de kruistochten’ gekoppeld aan de meer bekende nauwere omschrijving: de tochten die werden ondernomen in de elfde, twaalfde en dertiende eeuw om Jeruzalem te bevrijden van de ‘ongelovigen’.
In totaal zijn er acht van die tochten geweest. Ze liepen bijna allemaal uit op een totale mislukking. Het doel werd slechts eenmaal bereikt, en wel tijdens de eerste tocht. Maar dat was meer te wijten aan verdeeldheid binnen de islamitische wereld dan aan kracht van de christelijke legers. De christelijke staatjes waren dan ook geen lang leven beschoren. Allerlei eigenbelangen gingen even zwaar of zwaarder wegen dan het oorspronkelijke doel. Hebzucht en zucht naar roem en eer gingen de boventoon voeren.
Er wordt vaak gefilosofeerd over de invloed van de kruistochten op het westen. Het oosten had immers een veel hogere levens- en wetenschapsstandaard . Door de kruistochten zouden de kruisridders daarmee in contact zijn gekomen en die ideeën hebben meegenomen naar Europa. Dat is echter slechts ten dele waar. Het oosterse gedachtegoed kwam vooral binnen via Spanje dat in die tijd een mengelmoes was van islamitische, christelijke en joodse staatjes. En via die oosterse staatjes kwam oosters gedachtegoed Europa binnen.
Al met al zijn er weinig positieve (en dan nog onbedoelde) aspecten van de kruistochten aan te geven. De wreedheid, het zinloze bloedvergieten van (vaak) onschuldige mensen, dat is het beeld dat bijblijft bij het lezen van de geschiedenis ervan.Hier volgt een historisch overzicht van de kruistochten richting oosten:
Eerste kruistocht: 1095-1101.
Tweede kruistocht: 1145-1147 onder leiding van Lodewijk VII.
Derde kruistocht: 1188-1192 onder leiding van onder andere Richard Leeuwenhart.
Vierde kruistocht: 1204 met onder andere de verovering van Constantinopel (hoofdstad van het oosterse christelijke rijk!).
Vijfde kruistocht: 1217 met onder andere de verovering van Damiate (in Egypte!).
Zesde kruistocht: 1228 met onder andere Frederik II.
Zevende kruistocht: 1249-1252 onder leiding van Lodewijk de Heilige.
Achtste kruistocht: 1270 onder leiding van Lodewijk de Heilige.
|
|
|
|
|
|
Oorspronkelijk werd er gesproken over zeven wereldwonderen. Hier staan ze met plaats, bouwdatum en historie.
|
|
| naam en plaats
|
huidige benaming van de plaats
|
bouwdatum bij benadering
|
bestemming
|
verloren gegaan in
|
| Piramide van Cheops
|
Caïro (Egypte)
|
2600 voor Christus
|
graftombe van farao Cheops
|
het enige nog bestaande wereldwonder
|
| Mausoleum van Halicarnassus
|
Zuidwest-Turkije
|
353 voor Christus
|
graftombe/ mausoleum van koning Mausolos
|
rond 1500
|
| Hangende tuinen van Babylon
|
Bagdad (Irak)
|
500 voor Christus
|
tuinen voor de echtgenote van Nebukadnezar
|
?
|
| Standbeeld van Zeus in Olympia
|
Olympia (Griekenland)
|
400 voor Christus
|
beeld gemaakt door Phidias
|
476 door brand
|
| Kolos van Rhodos
|
Rhodos (Griekenland)
|
280 voor Christus
|
bronzen beeld, 30 meter hoog; stond als poort boven de ingang van de haven van Rhodos
|
224 voor Christus door een aardbeving
|
| Tempel van Artemis
|
Turkije
|
|
oppervlakte 8000 m2, 100 pilaren van 18 meter hoog
|
262 na Christus
|
| Pharos van Alexandrië
|
Alexandrië (Egypte)
|
240 voor Christus
|
vuurtoren, 120 meter hoog
|
veertiende eeuw door een aardbeving
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
Auteur: Hans Vermeer © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.
|
| |
|
|
|
|
| |
|
