Slavenhandel van Afrika naar Amerika In de negentiende eeuw zijn miljoenen Afrikanen naar Amerika gevoerd om daar als slaven op plantages te werken. De kinderen zoeken informatie over de slavernij in de negentiende eeuw. Ze brengen de slavenhandel in kaart door een tekening op het bord te maken.
	Een gedicht over vrijheid Slavernij is verboden. Zo staat het in de Internationale Verklaring van de Rechten van de Mens. Wij vinden dat alle mensen op de wereld het recht hebben om vrij te zijn. De kinderen schrijven een gedicht over wat vrijheid voor hen betekent.
	Nationaal monument Nederlands slavernijverleden Wat weten we eigenlijk van de Nederlandse rol in de slavernij? In de eerste plaats denken we bij slavernij aan De Verenigde Staten en de burgeroorlog, en de rassenstrijd tussen blank en zwart die daaruit voortvloeide.

Slavenhandel van Afrika naar Amerika

Materiaal

- pen en papier - bibliotheek of documentatiecentrum - atlas - computer (eventueel met internetaansluiting)

Tijd

40 minuten

Doel

De kinderen zoeken informatie over de slavernij in de negentiende eeuw. Ze brengen de slavenhandel van Afrika naar Amerika in kaart.

- Vraag de kinderen wat ze weten over het thema slavernij. Weten ze wat dat woord precies betekent? Geef zo nodig uitleg met behulp van de achtergrondinformatie. - Vertel de kinderen dat ze informatie over dit thema gaan opzoeken in de bibliotheek of het documentatiecentrum. Ze kunnen daarbij gebruikmaken van encyclopedieën, informatieve boeken of leesboeken over slavernij, cd-roms of internet. De volgende trefwoorden kunnen daarbij behulpzaam zijn: slavernij, slaven, slavenhandel, West-Indische Compagnie. - Verdeel de kinderen in groepjes van twee of drie. Elk groepje beantwoordt een van de volgende vragen:

Uit welke landen waren de slaven afkomstig? Hoe werden de slaven vervoerd? Wat kun je daarover vertellen? Naar welke landen werden de slaven vervoerd? Wat voor werk moesten de slaven vooral doen? Hoe leefden slaven die op plantages werkten in Noord-Amerika? Welke landen verdienden geld aan de slavenhandel? Wanneer werd de slavernij afgeschaft? Wat heeft de Amerikaanse burgeroorlog met het thema slavernij te maken?

- Terwijl de kinderen informatie zoeken, tekent u schematisch een wereldkaart op het bord. Geef vooral West-Europa, Afrika, Zuid-, Midden- en Noord-Amerika goed aan. - Vraag de kinderen om op de kaart op het bord hun antwoorden in te tekenen. Ze kunnen bijvoorbeeld in West-Afrika de landen van herkomst van de slaven met kleuren aangeven en op de Atlantische Oceaan schepen tekenen die slaven vervoerden. Bij de landen die veel geld verdienden aan de slavenhandel kunnen stapels munten worden getekend. Laat de kinderen hun eigen creativiteit gebruiken om de gevonden informatie om te zetten in beelden. - De tekening die op deze wijze op het bord ontstaat, vertelt het verhaal van de slavenhandel van de negentiende eeuw. Lees dit verhaal samen met de kinderen. Pas de tekening eventueel aan of breid deze uit, als de kinderen nieuwe informatie noemen. - Laat de kinderen ten slotte aan het woord over hun gevoelens omtrent de slavenhandel. Wat vinden ze ervan dat mensen anderen van hun vrijheid beroofden? Wisten ze dat er zoveel mensen slachtoffer zijn geworden van de slavernij? - Geef eventueel informatie over leesboeken, als de kinderen geïnteresseerd zijn geraakt in dit onderwerp en er meer over willen lezen. (Kijk onder Voorleesboeken in de achtergrondinformatie.)

Een gedicht over vrijheid

Materiaal

- pen en papier

Tijd

30 minuten

Doel

De kinderen schrijven een gedicht over vrijheid

- Vertel de kinderen dat ze een gedicht gaan schrijven over vrijheid. Geef een korte inleiding over het thema slavernij. Gebruik hiervoor de achtergrondinformatie. U kunt deze opdracht ook laten uitvoeren als verwerkingsopdracht na een van de andere activiteiten uit deze lesbrief. - Voer een gesprek over het thema vrijheid. Bespreek allereerst de volgende tegenstellingen:

vrijheid - onvrijheid; vrijheid - onderdrukking; vrijheid - oorlog; vrijheid - slavernij.

- Laat de kinderen aansluitend reageren op de volgende vragen:

Op welke manieren kun je vrij zijn? (vrij van school, vrij van taken, vrij van onderdrukking, vrij van zorgen enzovoort) Zijn we in Nederland vrij? In welk opzicht wel of niet? Welke kinderen en volwassenen op de wereld zijn niet vrij? In welk opzicht? (kinderarbeid, onderdrukking, oorlog) Hoe voelt het voor jou om vrij te zijn? Welke woorden horen daarbij? (vrolijk, blij, zorgeloos, vlinder, los enzovoort) Hoe voelt het om niet vrij te zijn, denk je? Welke woorden horen daarbij? (gespannen, zenuwachtig, voorzichtig, vastgehouden enzovoort) Wat is vrijheid? Hoe belangrijk is vrijheid?

- Vraag de kinderen nu om naar aanleiding van het gesprek een gedicht te schrijven over vrijheid. Vraag om in het gedicht tot uitdrukking te laten komen hoe zij zelf over (on)vrijheid denken of wat voor gevoelens er voor hen bij vrijheid horen. Geef aan hoeveel tijd de kinderen mogen gebruiken, bijvoorbeeld 15 minuten. Leg ook uit dat het gedicht niet hoeft te rijmen. - Laat de kinderen die dat willen hun gedicht voordragen in de klas. - Bespreek de voorgelezen gedichten. Laat de schrijver of schrijfster eventueel uitleg geven. - Maak ten slotte een gedichtenbundel over vrijheid of zet de gedichten op de website van de school.

Nationaal monument Nederlands slavernijverleden

Materiaal

- computer met internetaansluiting - pen en papier - eventueel een internetmap waarin de kinderen de naam van de bezochte website en de belangrijkste gegevens noteren, alsook een of meer prints van de website opbergen

Tijd

20 minuten (per groepje van twee of drie leerlingen)

Doel

De kinderen bezoeken een website over het Nederlands slavernijverleden.

- Vraag de kinderen wat ze weten over slavernij. Weten ze ook dat Nederland heeft meegedaan aan de slavenhandel? Vertel dat op 1 juli 2002 het Nationaal monument Nederlands slavernijverleden wordt onthuld. (Zie achtergrondinformatie.) Bij dit monument hoort ook een website. Deze site is zeer uitgebreid en bevat veel verschillende informatie over de slavenhandel. Zo is er een tijdbalk, een verhaal van een slaaf en gegevens over de slavenhandel. De site is gericht op volwassenen en middelbare scholieren. - De kinderen zoeken op internet: http://www.slavernijverleden.nl. - Laat de kinderen werken volgens de volgende stappen:

Lees de introductiepagina. Bekijk de gekleurde menu's: het monument (kijk voornamelijk bij 'het thema', 'ambassadeurs' en 'stand van zaken'), informatie (kijk voornamelijk bij 'reis door de tijd', 'slavenhandel' en 'slavenreis'), nieuws (kijk voornamelijk bij 'in de media', 'persberichten' en 'evenementen'). Bekijk de informatie die je het meest aanspreekt uitgebreider. Schrijf de belangrijkste informatie op een blaadje.

- Bespreek de informatie die de kinderen hebben gevonden aan de hand van de volgende vragen:

Welke evenementen zijn er gepland in de komende jaren? Wat is het laatste nieuws? Welke ambassadeurs ken je? Wanneer wordt het monument onthuld? (1 juli 2002) Wat is het thema van het monument? (verbonden door vrijheid) Wat wordt er met het thema bedoeld? In welke landen was Nederland actief in de slavenhandel? (zie wereldkaart) Wat vond je het indrukwekkendst van deze site? Heb je het gevoel dat het Nationaal monument Nederlandse slavernijverleden ook jou aangaat?

- Houd het nieuws op deze site bij totdat het Nationaal monument Nederlands slavernijverleden is onthuld.

Auteur: Simone van Bentum-Gerich © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.