|
|
 |
Thema : Circus
|
Ontstaan en geschiedenis van het circus
|
|
Het woord circus komt uit het Latijn en betekent letterlijk cirkel. De Romeinen gebruikten deze naam voor hun renbanen waar zij wagenrennen hielden. Het waren langwerpige banen met in het midden een lange muur die aan de uiteinden halfronde palen had, waaromheen de wagens de bocht moesten nemen. Aan één korte kant stonden de stallen vanwaaruit de wagens startten. Aan weerszijden van de baan waren tribunes voor de toeschouwers. Sommige van deze Romeinse renbanen zijn bewaard gebleven. In Rome is de bekendste renbaan te bezichtigen: circus Maximus met 400.000 plaatsen. De geschiedenis van het circus zoals we dat nu kennen, begint in 1770. Een Engelse sergeant, Philip Astley, vertoonde toen zijn kunsten op paarden in een piste met een tribune eromheen. Later liet hij zelfs een permanent gebouw maken en nodigde zangers, dansers en clowns uit om tussen de paardennummers op te treden. In 1774 ging hij met zijn circus naar Parijs en had daar veel succes. De circustraditie was geboren. In de negentiende eeuw ontstonden er in Engeland en Frankrijk overal circussen. Vaak waren het complete families die een eigen circus oprichtten en hiermee hun brood probeerden te verdienen. Zo was er in Frankrijk het circus Franconi en in Engeland het circus van de gebroeders Sanger. De circustraditie waaide ook over naar Amerika. Daar ontstond het eerste rondreizende tentcircus rond 1830. Hier werden wilde dieren, zoals leeuwen en tijgers, in het circusprogramma geïntroduceerd.
In Europa speelden de circussen tot 1850 in vaste gebouwen. De circusshows waren uitgaansvermaak voor de elite. In het begin van de twintigste eeuw ontstonden de grote circussen in Europa, zoals Knie en Krone. In de Sovjet-Unie ontstond het Staatscircus. In Nederland waren Carré en Van Bever de grote namen. Na de Tweede Wereldoorlog werd Boltini het bekendste circus.
|
| |
 |
Hooggeëerd publiek!
|
|
|
Wie tegenwoordig naar een circusvoorstelling gaat, krijgt allerlei verschillende acts te zien. Er zijn acrobaten, jongleurs, koorddansers, clowns, goochelaars en nummers met dieren. In een grote tent is in het midden een ronde piste waar zand ligt. Daaromheen zijn de tribunes voor het publiek. Een orkestje begeleidt de verschillende acts, van tromgeroffel tijdens de spannende momenten tot een vrolijk melodietje tussen de acts door. Er kan ook moderne muziek of popmuziek gebruikt worden om de nummers te begeleiden. Aan één kant van de piste hangt een toneeldoek, waardoor de artiesten hun entree maken. De spreekstalmeester kondigt alle artiesten uitgebreid aan. Hij draagt meestal een net pak met een hoge hoed en heeft vaak een getekend snorretje. Circusjongens zijn in de weer met de technische voorbereidingen voor elk nummer. Soms zijn hun activiteiten een act op zichzelf. Ze dragen bijvoorbeeld artiesten weg of rollen de spreekstalmeester in een tapijt. Vaak zijn er repriseclowns actief in de pauzes tussen de verschillende nummers. Soms kan een bezoek aan het circus uitgebreid worden met een kijkje achter de schermen. Een avond of middag naar het circus is dus een echte belevenis.
|
| |
|
Een stad op wielen
|
|
Een rondtrekkend circus is tegenwoordig een hele onderneming. Een circus slaat tussen maart en november zijn tenten in steeds wisselende plaatsen op. Dat is elke keer maar voor een paar dagen, soms voor een week of langer. Iedere keer moet alles weer ingepakt en vervoerd worden naar de volgende locatie: de tent met alles wat daarbij hoort, de caravans van de artiesten en andere medewerkers, wagens met dieren, alle atributen die de artiesten gebruiken enzovoort. In zo'n circus moeten de mensen zelf voor alles zorgen. Vandaar dat een circus ook over allerlei voorzieningen beschikt zoals een keukenwagen, een kleermakerij en een technische werkplaats. Dierenverzorgers verzorgen de dieren, halen voedsel en zorgen voor het afvoeren van de mest van de dieren. De reclameborden die het circus aankondigen worden ook door mensen van het circus geplaatst. Verder zorgt het circus voor de kinderen die naar school moeten. Zij gaan naar een speciale circusschool. Deze school wordt meestal verzorgd door een vaste leraar of lerares die met het circus meereist.
De meeste circussen trekken rond, maar er zijn ook circussen die een vaste verblijfsplaats hebben, zoals het circus Royal.
|
| |
|
Circusweetjes
|
|
- Theater Carré huisvestte in het begin van de twintigste eeuw circus Carré.
- Stravinski schreef zijn circuspolka in 1942.
- Er zijn speciale circusscholen waar je lessen kunt nemen in verschillende circusdisciplines, zoals acrobatiek, jongleren, eenwielfietsen, draadlopen, trapeze en clownstechnieken.
- Veel (jeugd)circussen verhuren zich tegenwoordig voor speciale gelegenheden aan bedrijven, televisieproducenten of scholen.
- Tijdens de MKZ-crisis mocht er geen vervoer van dieren plaatsvinden. Voor de rondtrekkende circussen was dit dus een groot probleem.
- Soms verzorgen circussen tijdens de eigenlijke winterstop speciale wintercircussen op een vaste standplaats. Zo is er het circus Royal in Dordrecht of het wintercircus van Wim Zomer in Apeldoorn.
- Er zijn ook circusproducties met een speciaal thema zoals het kerstcircus in Ahoy, Rotterdam, of het Magic circus, dat als thema toveren heeft.
|
| |
|
Kindercircus
|
|
|
Er bestaan in Nederland ongeveer vijftien kinder- of jeugdcircussen. Sommige van deze circussen geven echte voorstellingen in een tent voor publiek. De artiesten zijn allemaal kinderen. Die moeten hiervoor natuurlijk regelmatig trainen. De kindercircussen treden vaak op in een beperkt gebied, omdat de kinderen gewoon thuis wonen en niet het hele land door kunnen trekken om voorstellingen te geven. Er zijn ook kinder- of jeugdcircussen die zich ten doel hebben gesteld om kinderen, maar ook volwassen, de kans te bieden om met circusnummers bezig te zijn. Bij deze circussen kun je dus gewoon gaan oefenen, omdat je dat leuk vindt. Deze circussen bieden veel verschillende activiteiten van het circusspel. Soms wordt er met vaste groepen gewerkt, die optreden op scholen en bedrijven, op feestdagen en festivals of in een eigen theatergebouw. Er worden ook trainingen of cursusdagen georganiseerd op scholen, in buurthuizen en bij verenigingen. Bij de kindercircussen zijn professionele begeleiders werkzaam en kan gebruikgemaakt worden van allerlei materialen. Circus Elleboog uit Amsterdam en kindercircus Rotjeknor zijn bekende kindercircussen. In Leeuwarden is de enige Nederlandse circusschool, De Hoogte, gevestigd. Op de circusschool worden lessen in verschillende circusdisciplines gegeven door ervaren docenten.
|
| |
|
|
|
Circus Elleboog
Uitzenddatum: 11-05-1999
KRO OntbijtTV
Aan de trapeze hangen, jongleren met balletjes of allerlei acrobatische toeren uithalen. Allemaal circusacts die kinderen met een achterstand, zelfvertrouwen geven en uitzicht op nieuwe kansen. Met die gedachte begon vijftig jaar geleden het kindercircus Elleboog. De formule blijkt nog steeds een succes.- Circus Elleboog - Windows media player (hoge kwaliteit)
- Circus Elleboog - Windows media player (lage kwaliteit)
- Circus Elleboog - RM (hoge kwaliteit)
- Circus Elleboog - RM (lage kwaliteit)
|
|
|
|
|
Auteur: Simone van Bentum-Gerich © Uitgeverij Zwijsen B.V.
|
| |
|
|
|
|
| |
|
