'De tweede reis' De hunebedbouwers waren de eerste landbouwers in de prehistorie van Nederland. Ze begroeven hun doden in een hunebed, waarvan het geraamte uit zwerfkeien bestond. De kinderen luisteren naar een verhaal over een jongen uit de tijd van de hunebedbouwers.
	Opgravingen op internet Omdat er uit de prehistorie geen schriftelijke bronnen bestaan, zijn we voor informatie afhankelijk van archeologische vondsten. Meestal worden die aangetroffen tijdens opgravingen. De kinderen zoeken op internet naar informatie over opgravingen.
	Dinosaurussen op internet Bijna alle kinderen zijn geïnteresseerd in dinosaurussen. Sommigen weten er heel veel van, anderen hebben een dinosaurus als speelgoed. De kinderen bezoeken een website met informatie over dinosaurussen.

'De tweede reis'

Materiaal

- verhaal De tweede reis

Tijd

30 minuten

Doel

De kinderen luisteren naar een verhaal over een jongen uit de tijd van de hunebedbouwers.

- Vraag de kinderen of ze wel eens van hunebedden hebben gehoord. Vertel dat het graven zijn uit de prehistorie, toen sommige bevolkingsgroepen hun doden in grafheuvels begroeven. Die grafheuvels bestonden uit opgestapelde zwerfkeien waar aarde overheen werd gedaan. Veel overblijfselen van die hunebedden zijn nog te zien in Drente en Groningen. - Vertel de kinderen dat ze gaan luisteren naar een verhaal over een jongen uit de tijd van de hunebedbouwers. - Lees het verhaal De tweede reis voor. - Laat na het voorlezen de kinderen spontaan reageren. Stel vragen als:

Wat vind je van het verhaal? Hoe is het meisje gestorven? Wat wil de broer van het dode meisje doen om haar dood te wreken? Lukt hem dat? Hoe leven de hunebedbouwers? Hoe ziet een hunebed eruit? Hoe wordt het opgebouwd? Hoe is de sfeer in het hunebed? Waarom geven de hunebedbouwers voedsel en sieraden mee met de doden? Waarom geven de hunebedbouwers voedsel en sieraden mee met de doden? Zou je in de tijd van de hunebedbouwers geleefd willen hebben? Waarom wel of niet?

- Als afsluiting maken de kinderen een hunebed. Daarvoor zoeken ze grote stenen die ze kunnen opstapelen. Eventueel kunnen ze daar afbeeldingen van vinden in een boek of op internet (zie achtergrondinformatie).

Opgravingen op internet

Materiaal

- computer met internetaansluiting - pen en papier - eventueel een internetmap waarin de kinderen de naam van de bezochte website en de belangrijkste gegevens noteren, alsook een of meer prints van de website opbergen

Tijd

20 minuten (per groepje van twee of drie kinderen)

Doel

De kinderen zoeken op internet informatie over opgravingen

- Vraag de kinderen of ze wel eens iets opgegraven of in de grond gevonden hebben. Wat was dat? Zat het al lang in de grond? Was het van heel vroeger? - Vertel dat in de grond veel overblijfselen uit vroegere tijden kunnen zitten. Vaak wordt daar bewust naar gezocht, vooral als het om tijden gaat waar we weinig vanaf weten zoals de prehistorie. - Vertel de kinderen dat ze op internet informatie gaan opzoeken over opgravingen. Er is een speciale website over opgravingen met veel informatie en een quiz. - De kinderen zoeken op internet: http://www.opgraven.nl. - De belangrijkste informatie noteren de kinderen op een blaadje of in hun internetmap. Zo mogelijk printen ze een of meer pagina's die ze in hun intermap opbergen. - Bespreek na afloop met de kinderen wat ze over opgravingen te weten zijn gekomen. Doe dat aan de hand van onder andere de deelvragen zoals die op de website staan:

Wat is het nut van archeologie? (Waarom?) Wanneer wordt er besloten om een opgraving te houden? En welke stappen worden dan genomen? (Wanneer?) Wat zijn de hulpmiddelen van een archeoloog en welke methoden gebruikt hij om opgegraven spullen te dateren? (Hoe?) Is er verschil tussen opgraven in een weiland en in de duinen? En hoe zit het met onderwaterarcheologie? (Waar?) Wat gebeurt er met de vondsten na de opgravingen? (Wat?) Lijkt het jou leuk om iets op te graven? Waar en hoe zou je dat willen doen? Vind je het belangrijk dat dingen opgegraven en bewaard worden?

- Als afsluiting kunt u de kinderen een plan laten maken om ergens in de buurt iets op te graven. Zo mogelijk roept u de hulp in van de archeologische dienst uit uw gemeente. Laat iemand in de klas iets komen vertellen over opgravingen uit de omgeving. Als de kinderen dan ook nog zelf mogen graven, zou dat natuurlijk ideaal zijn.

Dinosaurussen op internet

Materiaal

- - computer met internetaansluiting - pen en papier - eventueel een internetmap waarin de kinderen de naam van de bezochte website en de belangrijkste gegevens noteren, alsook een of meer prints van de website opbergen - tekenmateriaal - klei of ijzerdraad

Tijd

20 minuten (per groepje van twee of drie kinderen)

Doel

De kinderen bezoeken een website over dinosaurussen.

- Vraag de kinderen wat ze van dinosaurussen weten. Waarschijnlijk zullen enkele kinderen er veel van weten, terwijl de rest de dieren wel kent maar geen specifieke kennis bezit. Controleer of de kinderen een juist idee hebben van het tijdsbeeld dat bij dinosaurussen hoort. Zo leefden deze dieren voordat de mens er was, wat anders is dan in een tekenfilm als de Flintstones wordt gesuggereerd. - Vertel de kinderen dat ze op internet informatie gaan opzoeken over dinosaurussen. Ze komen heel wat te weten en kunnen na afloop meedoen aan een quiz. - De kinderen zoeken op internet: http://www.dinosaurus.net - De belangrijkste informatie noteren de kinderen op een blaadje of in hun internetmap. Zo mogelijk printen ze een of meer pagina's die ze in hun intermap opbergen. - Bespreek na afloop met de kinderen wat ze over dinosaurussen te weten zijn gekomen. Doe dat aan de hand van vragen als:

Wanneer leefden dinosaurussen? Wat voor soort dier is een dinosaurus? Waren er verschillende soorten dinosaurussen? Hoe groot was een dinosaurus? Hoe zag zijn huid eruit? Hoe bewoog hij? Hoe weten we hoe een dinosaurus eruitzag? Waren dinosaurussen gevaarlijk? Hoe komt het dat de dinosaurussen uitgestorven zijn?

- Laat de kinderen als afsluiting een tekening of beeld (klei, ijzerdraad) van een dinosaurus maken.

Auteur: Ben Verschuren © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.