Een dinosaurus van klei Bijna alle kinderen kennen dinosaurussen. Sommigen hebben er films of boeken van gezien, anderen hebben een dinosaurus als speelgoed. De kinderen kijken naar afbeeldingen van deze dieren. Daarna maken ze een dinosaurus van klei.
	Het touw in de vuursteenmijn In de steentijd was vuursteen het belangrijkste materiaal om gebruiksvoorwerpen van te maken. Het werd uitgegraven in vuursteenmijnen. De kinderen luisteren naar een verhaal over werkers in een vuursteenmijn.
	Wanneer is het begin? Praten over de prehistorie roept gedachten op over het begin van de aarde, de mens en het heelal. De kinderen filosoferen over de vraag: wanneer is het begin?

Een dinosaurus van klei

Materiaal

- afbeeldingen van dinosaurussen - eventueel een film over dinosaurussen - klei - gereedschap om te kleien

Tijd

30 minuten

Doel

De kinderen kijken naar afbeeldingen van dinosaurussen en maken een dinosaurus van klei.

- Vraag de kinderen of ze weten wat een dinosaurus is. Waarschijnlijk kennen ze dit dier uit boeken of films. Misschien hebben sommige kinderen een dinosaurus als speelgoed. U kunt ze die eventueel laten meebrengen. Laat de kinderen kort vertellen wat ze over dinosaurussen weten. Leg uit dat het dieren zijn die leefden nog voordat er mensen op aarde waren. - Laat de kinderen in groepjes boeken over dinosaurussen bekijken. Zo mogelijk kunt u ook een film (bijvoorbeeld Platvoetje) over dinosaurussen laten zien. Bespreek met de kinderen hoe dinosaurussen eruitzien.

Waaraan herken je een dinosaurus? Hoe groot is een dinosaurus? Hoe ziet zijn huid eruit? Hoe beweegt hij? Hoe eet hij? Wat voor soorten dinosaurussen zijn er?

- Vertel de kinderen dat ze een dinosaurus van klei gaan maken. Daarbij zoeken ze een voorbeeld uit een boek. Het is de bedoeling dat de kinderen verschillende soorten dinosaurussen maken. Maak daar zo nodig afspraken over. Ze moeten dus eerst een dinosaurus uitzoeken, de kenmerken bepalen en daarna pas gaan kleien. Tijdens het kleien kunnen de kinderen uiteraard af en toe even kijken of de kenmerken kloppen. - De kinderen maken een dinosaurus van klei. Ze doen dat naar een voorbeeld uit een boek. Tijdens het kleien letten ze op de kenmerken. - Als alle kinderen klaar zijn, zet u de dinosaurussen op een tafel. Bekijk en bespreek ze met de kinderen. Laat ze de kenmerken en zo mogelijk de namen van de dinosaurussen noemen. - Zet de dinosaurussen op een plek waar u een omgeving uit de tijd van deze dieren nabootst, bijvoorbeeld met bomen en struiken. In diverse boeken vindt u daar afbeeldingen van. Op die manier leren de kinderen hoe de leefomgeving van dinosaurussen eruitzag.

Het touw in de vuursteenmijn

Materiaal

- verhaal Het touw in de vuursteenmijn - tekenmateriaal

Tijd

30 minuten

Doel

De kinderen luisteren naar een verhaal over werkers in een vuursteenmijn.

- Vraag de kinderen of ze wel eens van de steentijd hebben gehoord. Verwijs naar de tekenfilms van De Flintstones en vertel dat de mensen in de steentijd al hun gereedschap van steen maakten. Daarvoor gebruikten ze vuursteen dat diep uit de grond werd gehaald. Om daarbij te komen werd een vuursteenmijn gegraven. Vertel dat u een verhaal gaat voorlezen over werkers in een vuursteenmijn. - Lees het verhaal Het touw in de vuursteenmijn voor. - Laat na het voorlezen de kinderen spontaan reageren. Stel vragen als:

Hoe wordt de vuursteen uit de grond gehaald? Wat wordt er met de vuursteen gedaan? Is het werk in de vuursteenmijn gevaarlijk? Zo ja, waarom? Wat ging er mis in het verhaal? Wat vind je van de personen die in het verhaal voorkomen? Waaraan kun je merken dat het verhaal zich afspeelt in de prehistorie? Kun je nog meer dingen noemen die met de prehistorie te maken hebben? Zou je in de tijd van Bertil en Aldan geleefd willen hebben? Waarom wel of niet?

- Als afsluiting maken de kinderen een tekening over het verhaal. Daarbij kunnen ze de vuursteenmijn als onderwerp kiezen maar ook het atelier van Sirk.

Wanneer is het begin?

Materiaal

-

Tijd

30 minuten

Doel

De kinderen filosoferen over de vraag: wanneer is het begin?

- Vraag de kinderen waaraan ze denken bij het woord 'begin'. Laat ze vrij associëren en gebeurtenissen noemen die een begin aanduiden. Vraag waarvan dat het begin is. (Geboorte als begin van leven, opkomst van de zon als begin van de dag, een bepaald uur als begin van de les enzovoort.) - Stel nu de vraag: wanneer is het begin? Laat de kinderen daarover filosoferen. Omdat dit gesprek niet te voorspellen is, krijgt u enkele richtinggevende vragen die echter niet dwingend zijn. Het is namelijk mogelijk dat de kinderen een heel andere richting uit gaan. De richting van het gesprek laat u dus door de kinderen bepalen. Van belang is dat ze vrij hun gedachten uiten, waarbij het niet om goed of fout gaat.

Wanneer begint de school? Wanneer begint de dag? Wanneer de nacht? Wanneer begint de lente? Wanneer begint het leven van een boom? Wanneer begint het leven van een mens? Wanneer begon jouw leven? Wanneer wist jij zelf dat je er was (in je herinnering)? Wanneer begon het leven van alle mensen? Wanneer begon de aarde? Wanneer het heelal? Wanneer was het eerste begin?

- Als afsluiting laat u de kinderen concluderen wanneer iets een begin is. Waar hangt dat van af? Kun je altijd van een begin spreken? Zijn er ook dingen die geen begin hebben?

Auteur: Ben Verschuren © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.