Hoe worden boeken gemaakt?: achtergrondinformatie


leerkracht.nlLesschetsForumAdresboekColofon


Thema: Hoe worden boeken gemaakt?
  Geschreven teksten
  De boekdrukkunst
  Boekbinden
  Van schrijver tot lezer
  Soorten boeken
  Interessante sites

Geschreven teksten
Al in de oudheid schreven mensen teksten. Ze deden dat door kleitabletten te graveren, zoals in Babylonië, of op papyrus te schrijven, zoals in Egypte. Vanaf de tweede eeuw voor Christus werd perkament gebruikt om op te schrijven. De Romeinen en Grieken gebruikten vaak een boekrol. Dat was een lange strook papyrus, perkament of leer die aan de uiteinden aan staven was bevestigd. Tijdens het lezen werd de rol afgerold. In China werd de techniek van het papier maken ontwikkeld. Deze techniek werd in de twaalfde eeuw in West-Europa bekend. Vanaf die tijd schrijft men op papier. Het schrijven gebeurde in de oudheid door beroepsschrijvers en slaven. In de Middeleeuwen werden in kloosters boeken met de hand geschreven en overgeschreven. Ze werden vaak rijk versierd met initialen en miniaturen.
 

De boekdrukkunst
In de vijftiende eeuw werden in West-Europa de eerste boeken gedrukt. De techniek van het boekdrukken werd in China ontwikkeld. Daar drukte men al in 770 na Christus in blokdruk. Vóór die tijd werden tekst en afbeeldingen in een blok hout gesneden en met de hand afgedrukt. Later maakte men in China gebruik van losse letters om te drukken. De boekdruktechniek kwam via Turkije en Egypte naar West-Europa. Rond 1450 verschenen hier de eerste gedrukte documenten. Nog altijd is er onduidelijkheid over wie de uitvinder van de boekdrukkunst is: Johannes Gutenberg of Laurens Jansz Coster. De boekdrukkunst ontwikkelde zich snel. In Duitsland reisden drukkers door het land en verspreidden zo hun teksten en de bijbehorende druktechniek. De teksten die destijds werden gedrukt waren onder andere bijbels, volksverhalen, leerboekjes en pamfletten.
 

Boekbinden
Het samenbinden van losse vellen papier tot een boek heet boekbinden. Dit ontwikkelde zich in het verleden tot een ware kunst. De boekband bestond in eerste instantie uit hout of grof leer. Later werden fijnere gekleurde en bewerkte leersoorten gebruikt. De banden werden versierd met allerlei materialen: edelmetaal, ivoor, edelstenen, email, enzovoort. Deze boeken zijn nog in musea en bibliotheken te bewonderen. In het begin werden boeken met garen gebonden. Vanaf de negentiende eeuw worden boeken machinaal gebonden. Tegenwoordig bestaan er verschillende manieren om boeken te binden (met garen binden, lijmen of nieten). Bij een gebonden boek worden bundeltjes bladen, de katernen, met elkaar verbonden. De band van het boek wordt met het binnenwerk verbonden door een extra blad aan het begin en aan het eind van het boek: de schutbladen.
 

Van schrijver tot lezer
Verschillende mensen zijn betrokken bij het totstandkomen van een boek. Behalve de schrijver houden uitgevers en redacteuren zich met de tekst bezig. Vormgevers en illustratoren bepalen vervolgens het beeld dat het boek moet uitstralen. Voor het produceren ervan zijn de reproductie en drukkerij verantwoordelijk. Als het boek is gedrukt, wordt de verkoop geregeld met behulp van reclame en distributie. Pas dan kan de boekhandelaar het boek aan de lezer verkopen.
 

Soorten boeken
In de oudheid en Middeleeuwen was het vervaardigen van boeken een erg kostbaar werk. Tegenwoordig is dat niet meer zo. Vóór de boekdrukkunst bestond, waren de geschreven boeken en teksten vooral religieus van aard. In onze tijd zijn er allerlei soorten boeken: romans, informatieve boeken, studieboeken, kinderboeken, verhalenbundels, handleidingen en informatieve boeken (woordenboeken en encyclopedieën, maar ook telefoonboeken). In tegenstelling tot een paar eeuwen geleden zijn de boeken nu niet alleen voor de elite beschikbaar. Voor elke groep mensen of kinderen bestaan er speciale boeken. In boekwinkels, op internet of in de bibliotheek vindt iedereen wel iets wat de moeite van het lezen waard is.
 

Interessante sites
(Tip: zet deze internetadressen op de computer onder 'favorieten' in een map 'Boeken', zodat de kinderen ze gemakkelijk kunnen vinden.)

http://kinderboeken.pagina.nl (startpagina voor allerlei informatie rondom kinderboeken)
http://boeken.pagina.nl (startpagina voor boeken in het algemeen, schrijvers, boekwinkels en uitgeverijen)<
http://www.netwijs.nl (zoekmachine voor basisschoolleerlingen)
http://www.letmus.nl (website van het Letterkundig Museum in Den Haag)
http://www.schrijversnet.nl (website met informatie over Nederlandse schrijvers, kijk bij Twinkeltuin voor kinderboekenschrijvers)
http://www.querido.nl (website van uitgeverij Querido, met een apart item over kinderboeken)

 

Auteur: Simone van Bentum-Gerich © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V. en KRO




Hoe worden boeken gemaakt?: activiteiten voor groep 1 en 2
Hoe worden boeken gemaakt?: activiteiten voor groep 3 en 4
Hoe worden boeken gemaakt?: activiteiten voor groep 5 en 6
Hoe worden boeken gemaakt?: activiteiten voor groep 7 en 8





©Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.