Helden van de twintigste eeuw: activiteiten voor groep 7 en 8


leerkracht.nlLesschetsForumAdresboekColofon


Thema: Helden van de twintigste eeuw
  Helden uit de krant
Het valt niet mee om het begrip 'held' te definiëren. De leerlingen doen daartoe een poging. Ze bepalen aan de hand van enkele (fictieve) krantenberichten hun stelling ten opzichte van het begrip 'held'. Daarbij geven ze aan wat iemand volgens hen tot held maakt en waarmee heldendom verward kan worden.
  Hannie Schaft en het verzet
De kinderen krijgen kort het levensverhaal te horen van Hannie Schaft, de bekendste Nederlandse verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze is beter bekend als 'het meisje met het rode haar'. Daarna krijgen de kinderen de gelegenheid aan te geven hoever zij zelf zouden durven gaan in het plegen van verzet.
  Helden gevraagd
In de vorm van toneelstukjes geven de kinderen persiflages op de heldentypen in de moderne film en tijdschriften.

Helden uit de krant

Materiaal
-

Tijd
30 minuten

Doel
De kinderen bepalen hun standpunt ten opzichte van het begrip 'held'. Dit gebeurt aan de hand van drie krantenberichten waarop ze kunnen reageren.

- Vraag de kinderen om een definitie te geven van het begrip 'held'. Daarbij zullen termen als dapper, sterk en opkomen voor anderen naar voren komen.
- Vertel de kinderen dat ze zo meteen mogen reageren op drie krantenberichtjes. In elk bericht is sprake van een held.
- Lees de berichten een voor een voor. Laat de kinderen na elk bericht hun reactie geven. Als er weinig of geen reacties komen, kunt u de richtvragen gebruiken die na elk berichtje worden gegeven.

Passagier voorkomt vliegramp
Gisteren kreeg de piloot van een vliegtuigje
net voor de landing een hartaanval. De passagiers
zagen hoe hij onderuit zakte, omdat de deur
van de cockpit openstond. Het toestel begon
daarop snel te dalen en er brak paniek uit
onder de passagiers. Slechts één man
bewaarde zijn kalmte en nam de besturing over.
Via de radio kreeg hij instructies om te landen.
Het toestel is daarop veilig geland.
De man bleek een ervaren piloot te zijn die pas
met pensioen is. Hij werd door het vliegveldpersoneel
als een held ontvangen.

Vragen:
- Vind jij de man een held?
- Wat vind je van de andere passagiers?
- Als de man loodgieter zou zijn geweest, zou hij dan ook een held zijn geworden?


Vrouw gered uit zinkende auto
Door de gladheid raakte een auto in de
slip en reed het kanaal in. De bestuurster
kon nog op eigen gelegenheid uit de auto
kruipen en zich op het dak trekken. Daar
bleef ze om hulp roepen. Gelukkig bleef
de auto drijven.
Aan de kant stonden mensen toe te kijken.
Een van hen sprong in het water om de vrouw
te gaan helpen, maar die kon gelukkig door
omstanders aan de kant worden geholpen. Hij
bleek namelijk niet te kunnen zwemmen! De
brandweer heeft de vrouw van het dak van
de auto gehaald. De man kreeg in het
ziekenhuis een grote bos bloemen van de
gemeente. Daaraan hing een kaartje met het
opschrift Held van het jaar!

Vragen:
- Vind jij de man een held?
- Wat vind je van de mensen die toekijken?
- Als de man wel had kunnen zwemmen, wat denk je dan van hem?


Generaal Von, de volksheld
De stad werd na een lange en hevige strijd
bevrijd door soldaten van het Bevrijdingsleger.
Veel soldaten kwamen daarbij om het leven. Het
leger trok de stad binnen en de bevolking juichte
het toe. Op het grote plein werd generaal Von, de
bedenker van het bevrijdingsplan, tot held van
het vaderland uitgeroepen.

Vragen:
- Vind jij de generaal een held?
- Wie heeft het meeste recht om 'held' te worden genoemd, de generaal of de soldaten?
- Wie hebben het meeste recht om 'held' te worden genoemd, de dode of de levende soldaten?

- Koppel de reacties van de leerlingen terug naar de definitie van 'held' aan het begin van de activiteit. Kunnen de kinderen die nuanceren? Is het mogelijk om precies te zeggen wat een held is?
- Geef de kinderen de opdracht om in de kranten van deze week naar soortgelijke berichten te zoeken. Laat die uitknippen, meebrengen en op geregelde momenten voorlezen en van commentaar voorzien.

 

Hannie Schaft en het verzet

Materiaal
- Videofilm Het meisje met het rode haar
- schrijfmateriaal

Voorbereiding
- Probeer aan de videofilm Het meisje met het rode haar te komen. Die kunt u op een ander moment laten zien.
- Meer achtergrondinformatie over het leven van Hannie Schaft en het Nederlandse verzet vindt u op internet:
http://www.lbr.nl/nieuws/hschaft/schaftscriptie4.html. Deze site is in zeer begrijpelijke taal geschreven, dus ook geschikt voor een bezoek door de kinderen.

Tijd
20 minuten

Doel
De kinderen maken kennis met een erkende vaderlandse heldin. Ze bepalen hoever ze zelf zouden durven gaan in dezelfde omstandigheden.

- Vertel de kinderen over Hannie Schaft en de rol van het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hannie Schaft, geboren als Jo in 1920 in Haarlem, zat bij het uitbreken van de oorlog nog op school. Ze nam de beslissing om zich niet bij de bezetting neer te leggen en in het verzet te gaan. Daar vervulde ze de rol van koerier en spion, maar ze nam ook deel aan gewelddadige acties. Vanwege haar kleur haar werd ze 'het meisje met het rode haar' genoemd. Vlak voor het einde van de oorlog werd ze door de Duitsers gefusilleerd.
Het verzet in Nederland was van geringe betekenis. De meeste mensen legden zich vrij snel neer bij de bezetting en pasten zich aan de veranderde omstandigheden aan. De keuze om bij het verzet te gaan, kon immers grote gevolgen hebben. Werd je opgepakt, dan volgde de dood of verdween je in een concentratiekamp, je ouders konden gegijzeld worden (zoals ook bij Hannie Schaft gebeurde). En na een gewelddadige actie was er grote kans op vergeldingsacties van het Duitse leger op onschuldige burgers. Kortom: je had heel wat te verliezen, als je bij het verzet ging.
- Laat de kinderen reageren. Laat ze zich verplaatsen in de situatie van Hannie Schaft. Vraag of zij dezelfde keuze zouden hebben gemaakt als Hannie. Misschien dat de eerste reactie er een zal zijn van 'dat zou ik natuurlijk ook zo doen'. Leg dan enkele punten ter overweging voor:

  • Als je weet dat je wordt doodgeschoten als je wordt opgepakt, zou je dan nog die keuze maken?


  • En als je weet dat je vader en moeder worden opgesloten?


  • Zou jij bezetters doden, ook als je weet dat er voor elke gedode bezetter drie onschuldige burgers worden doodgeschoten?
- Laat de kinderen schriftelijk hun mening geven over de keuze van Hannie Schaft. Op een blaadje schrijven ze wat ze van haar rol en die van het verzet vinden. Verzamel en bundel de meningen zodat iedereen die in de loop van de week kan lezen.
- Tip: kijk als weekafsluiting samen naar de video Het meisje met het rode haar.
 

Helden gevraagd

Materiaal
-

Tijd
30 minuten

Doel
De kinderen voeren in groepjes een toneelspel op.

- Vraag de kinderen om enkele helden te noemen uit films, strips, tijdschriften, enzovoort, bijvoorbeeld Tarzan, Superman, Asterix en Obelix, Rambo.
- Zoek samen naar stereotype karaktertrekken van die helden: sterk, gespierd, type 'niet kletsen maar doen, ik weet tenslotte wat goed is en twijfel nooit', soms niet-menselijke eigenschappen die een held goed van pas komen.
- Vertel de kinderen dat ze zo meteen een toneelstukje gaan spelen. Een uitzendbureau heeft in de krant een advertentie gezet waarin helden worden gevraagd voor allerlei klussen. Het zoekt helden in alle soorten en maten, liefst helden die ook nog een specialiteit hebben (zoals met een knip van de vingers een nijlpaard in slaap kunnen krijgen).
Het spel wordt gespeeld in groepjes van vier of vijf: een van de kinderen is de meneer of mevrouw van het uitzendbureau die de helden in spe ontvangt. De anderen spelen de helden die op gesprek komen. Slechts een held van elke groep kan worden aangenomen. Je moet je dus van je beste kant laten zien (dus vooral: opscheppen!).
- U maakt groepjes en laat de kinderen de stukjes even voorbereiden. Benadruk dat het leuk is om verschillende typen helden uit te beelden, van lomp en sterk tot schriel en slim. Ieder met een bepaalde eigenschap en natuurlijk sterk overdreven zoals in strips of films. De meneer of mevrouw van het uitzendbureau geeft het begin van het spel aan door 'binnen' te roepen en het slot door te bepalen wie van de helden is aangenomen.
- De groepjes voeren om beurten hun toneelstukje op.
- Bespreek de stukjes kort na:

  • Wat vond jij een leuke rol?


  • Wie speelde een rol die je nog niet kende van film, tv of strip?


  • Speelde er iemand een heldenrol die juist niet heldhaftig was (antiheld)?
 

Auteur: Hans Vermeer © Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V. en KRO



Helden van de twintigste eeuw: achtergrondinformatie
Helden van de twintigste eeuw: activiteiten voor groep 1 en 2
Helden van de twintigste eeuw: activiteiten voor groep 3 en 4
Helden van de twintigste eeuw: activiteiten voor groep 5 en 6





©Uitgeverij Zwijsen Educatief B.V.